iMAL

30 Quai des Charbonnages
Koolmijnenkaai, 1080 Brussels
Art Center for Digital Cultures & Technology

Toots Lab

Wat is “Toots Lab”?

Gedurende het hele schooljaar 2025-2026 organiseert iMAL Toots Lab, een proefproject voor onderwijsinnovatie in de vorm van een reeks creatieve workshops voor leerlingen van het Athénée Royal Toots Thielemans.

Met dit educatieve project positioneert iMAL zich als een pedagogische ideeënlaboratorium die niet alleen artistieke benaderingen biedt, maar een ruimte en gelegenheid biedt voor experiment en ontdekking. Het onderzoek naar en de wil om te leren over onderwerpen die ons aanspreken, weerspiegelt het creatieve proces dat uitgenodigde kunstenaars en curatoren doorlopen bij hun projecten: nadenken, informatie verzamelen, verkennen, ontwerpen, experimenteren en prototypen maken. In elke fase maken ze gebruik van de analoge en technologische middelen die beschikbaar zijn bij iMAL om hun eigen verhaal op te bouwen. ‘Art Thinking’ is de methodologie die de werkwijze van kunstenaars inzetten voor innovatie, cultuureducatie en persoonlijke ontwikkeling, waarbij de focus ligt op het ontsluiten van onbekend terrein en het herdefiniëren van mogelijkheden. 

Met Toots Lab creëert iMAL een open en flexibele leeromgeving die kritisch denken stimuleert en aanzet tot reflectie over de rol van technologie in het onderwijs en het dagelijks leven. Het concept bevordert ook het projectmatig denken en werken.

Leerlingen van vier klassen van het derde jaar beroepsonderwijs verkoop aan het Athénée Royal Toots Thielemans worden uitgenodigd om een gastvrije en gezellige openbare ruimte te bedenken, op maat en afgestemd op de bewoners van de Molenbeek-wijk. In de loop van de maanden van het initiatief zullen de leerlingen het dagelijkse gebruik van de openbare ruimte onderzoeken en ideeën ontwikkelen in het Fablab van iMAL. Daar zullen ze het straatmeubilair ontwerpen dat vervolgens op de Quai du Hainaut zal worden neergezet.

In vijf doesessies per klas worden de leerlingen aangemoedigd om gezamenlijk na te denken over de straat: hoe we er wonen, hoe we er uitrusten, hoe we er eten, hoe we er spelen, elkaar ontmoeten, ons beschermen... en hoe we ervoor zorgen.

Hoe verlopen de workshops?

Toots Lab start met een opdracht die zich richt rond de verbeelding van de straat, vertrekkend vanuit zowel individuele als collectieve tekeningen, en vervolgt daarna met een bezoek aan het bestaande straatmeubilair op de kades. Nadien vervaardigen en presenteren de leerlingen hun concepten in de vorm van maquettes van karton, frigolite of hout, waarbij ze geleidelijk rekening houden met beperkingen zoals schaal, gebruik, weerstand, materiaal en concrete opstelling in de openbare ruimte.

De workshops vinden plaats in het fablab van iMAL. Hier krijgen de leerlingen inzicht in de logica van productie, prototyping en specifieke digitale technologieën zoals lasersnijden, driedimensionaal printen, digitaal frezen en gebruik van tekenplotters. Dit gebeurt steeds in het concept en ten bate van hun ideeën. De focus ligt niet op timmerwerk of pure techniek, maar op ontwerp, nut en waarde voor het algemeen belang, vormen, kleuren en de reële behoeften en wensen van de toekomstige gebruikers.

Sprekers, ontwerpers, collectieven voor straatmeubilair, culturele actoren en verenigingsleden zullen incidenteel bijdragen aan de sessies door presentaties te geven van actuele projecten en eerdere ervaringen en kennis uitwisselen met de studenten. Deze ontmoetingen stelt Toots Lab in staat om de sensibilizering te verbreden en tegelijkertijd het bewustzijn te vergroten over de specifieke eisen en beperkingen van buitenmeubilair zoals duurzaamheid, collectief gebruik en zuivere stedelijke context.

Toots Lab is ontstaan uit een eenvoudige vaststelling: leerlingen brengen dagelijks tijd door in de openbare ruimte, maar maken zich die niet altijd eigen. Door actief deel te nemen aan de organisatie of verbetering ervan, ontwikkelen ze een bewustere, verantwoordelijkere en kritischere blik op hun onmiddelijke omgeving. Gedurende het volledige proces beslissen de leerlingen zelf welke aspecten ze willen benaderen, waardoor ze gemotiveerd en verantwoordelijk blijven en tegelijkertijd de controle over hun eigen leerproces behouden.

Toots Lab is verankerd in de huidige lokale context, namelijk de noodzaak om de kades opnieuw in te richten als gevolg van verzakkingsproblemen, en dus het idee om ze te verfraaien. Aangezien een gedeelte van de kades momenteel niet toegankelijk is voor auto's, kunnen er nieuwe toepassingen of opportuniteiten ontstaan.

Op termijn zouden sommige ontworpen modules daadwerkelijk kunnen worden geproduceerd en langsheen de kades worden geïntegreerd. Dit zou kunnen plaatsvinden in samenwerking met institutionele actoren zoals Brussel Mobiliteit, wat een duurzame verbinding zou leggen tussen onderwijs, creativiteit en de openbare ruimte.

Lees meer

Pierre Émile Gérard is een beeldend kunstenaar uit Brussel, wiens praktijk zich vestigt op het snijvlak van kunst, ontwerp en productietechnologieën. Zijn sculpturale creaties krijgen vorm door het herinterpreteren en hercomponeren van gerecupereerde alledaagse voorwerpen, zowel afkomstig uit de industrie, elektronica, sport, entertainment of religieuze context. Door ze samen te voegen en in het werkstuk te integreren, creëert hij nieuwe objecten met onrealistische functies: hybride vormen waarin technische verwijzingen, industriële handelingen en afgeleide toepassingen met elkaar verweven zijn, wat leidt tot sculpturale composities die zowel nauwkeurig, gevoelig, gespannen en poëtisch zijn.

Pierre Émile is al meer dan drie jaar aangesloten bij het iMAL-fablab en beheerst tal van digitale en ambachtelijke fabricagetechnieken. Door het bouwen van tekenplotters, het ontwikkelen van Python-scripts voor het genereren van G-code voor CNC-bewerking en door regelmatig te werken met lasersnijden, driedimensionaal printen en houtbewerking, ontwikkelt hij een benadering waarbij technologie een volwaardig instrument voor plastisch onderzoek wordt. Hij is gepassioneerd door digitale technologieën en computerondersteund beeldhouwen en is uiterst belangstellend in de verbanden tussen code, materie en vorm.

Tijdens de workshops die hij leidt, maakt Pierre Émile Gérard gebruik van technologie om gezamenlijke creatie te stimuleren. Hij streeft ernaar om productiemiddelen toegankelijk en begrijpelijk te maken, en technisch experimenteren te koppelen aan een bredere reflectie over gebruik en de openbare ruimte.

Photo ©Petar Brkovic

Het Athénée Royal Toots Thielemans bevindt zich in het centrum van Sint-Jans-Molenbeek, op een steenworp afstand van iMAL. Het is een toonaangevende onderwijsinstelling van de Fédération Wallonie-Bruxelles en maakt deel uit van het netwerk Wallonie-Bruxelles Enseignement (WBE).

De school geeft een breed scala aan onderwijs, gaande van het basisonderwijs tot het secundair onderwijs, in zowel algemene, technische als beroepsopleidingen. De schoolorganisatie, met name het management en het professionele team, zet zich in om een uitmuntende opleiding aan te bieden, gericht op de ontwikkeling van de leerlingen en hun integratie in de wereld en de uitdagingen van morgen. Hun duidelijke belangstelling voor innovatieve onderwijs- en leermethoden heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van dit proefproject.

In samenwerking met

iMal wordt ondersteund door